"Bir Devlet ki! Gümrük işlerini, vergilerini, ülkenin ve milletin ihtiyaçlarına göre düzenlemekten alı konulmuştur. Böyle bir devlete elbette bağımsız devlet denemez."
Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK
"Bir Devlet ki! Gümrük işlerini, vergilerini, ülkenin ve milletin ihtiyaçlarına göre düzenlemekten alı konulmuştur. Böyle bir devlete elbette bağımsız devlet denemez."

Gümrük Yönetmeliğinin GM ve YGM İle İlgili Maddelerinde Yapılan Değişiklik Üzerine…

Tarih: 13.08.2020 16:50:00 - Görüntülenme: 660

Yine zevrak-ı derûnum kırılıp kenâre düştü
Dayanır mı şîşedir bu reh-i seng-sâre düştü” (Şeyh Gâlib)

 

I.GİRİŞ

11 Ağustos 2020 Tarihli ve 31210 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile Gümrük Müşavirleri (GM) Ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirleriyle (YGM) İlgili mezkur yönetmeliğin bazı maddelerinde değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu düzenlemelerin ayrıntıları makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

 

ANAHTAR KELİMELER: Bakanlık, GM, Gümrük Müşaviri, YGM, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri, Gümrük Müşavir Yardımcısı, Stajyer, Yetki Belgesi,

 

II. Söz Konusu Değişikliğin Muhtevası: 

1-   Gümrük müşavir yardımcılığı yazılı sınavından yetmiş veya üzerinde puan alanların başarılı sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Önceden altmış veya üzerinde puan alanlar başarılı sayılıyordu. Böylelikle Gümrük Müşavir Yardımcısı olabilme çıtası yükseltilmiştir.

2-   Gümrük Yönetmeliğinin “Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirleri” başlığına haiz 574.maddesine “Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri gümrük işlemleri ile ilgili tespitlerin yapılabilmesi amacıyla tespit raporuna konu edilecek işlemle sınırlı olmak kaydıyla ilgili firmadan bilgi ve belge isteyebilir.” Hükmü eklenmek suretiyle YGM’lerin tespit raporu tanzim ederken gereksinim duydukları belge ve bilgilerin istenmesi hususu mevzuatla tahkim edilmiştir.

3-   Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerinin yanlarında “Stajyer çalıştırabilirler” hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. İstisna olarak yönetmeliğe eklenen geçici madde ile staja başlamış bulunanların, bir yıllık staj süreleri sonuna kadar stajyer olarak çalışmaya devam edebilecekleri hükme bağlanmıştır.

4-   Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri ile yanlarında çalışan gümrük müşavir yardımcısının aynı derneğe bağlı bulunma şartı genişletilerek; istenirse antreponun bulunduğu bölge müdürlüğüne ve derneğe bağlı oluna bilecektir. Böylelikle Gümrük Müşavir Yardımcısının karnesini ve ikametini taşımadan antreponun bulunduğu yerdeki bölge müdürlüğü ile gümrük müşavirleri derneğine kayıtlı olmalarının önü açılmıştır. İlgili madde saha gerçekleriyle bağdaşık bir yapıya bürünmüştür. Karne ve plaka değişikliği ile sanal ikamet oluşturma sorunu bertaraf edilmiştir.

5-   Gümrük Müşavir Yardımcılarının yapmaları gereken iş ve işlemleri başkasına yaptıramayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu şekilde davrandığı tespit edilen Gümrük Müşavir Yardımcıları bir daha yetkilendirilmiş gümrük müşaviri yanında çalıştırılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Antrepoda görevlendirilen yardımcının yapacağı iş ve işlemleri başka bir yardımcının, stajyerin veya bir başka kişinin yaptığı tespit edildiğinde antrepoda görevli yardımcının işine son verileceği dolaylı olarak hükme bağlanmıştır.

6-   Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri, tespit sözleşmesi kapsamında bizzat yapacağı işleri başkasına yaptıramayacakları hükme bağlanmıştır. Bu şekilde hareket ettiği tespit edilen kişilerin yetki belgelerinin süresiz olarak geri alınacağı hükme bağlanmıştır.

7-   Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olmaları gereken nitelikler hususunda değişikler yapılmıştır:

a.    Son beş yıl içinde Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası almamış olmak hükmündeki süre; son yedi yıl olarak değiştirilmiştir.

b.    Yönetmelikte sayılan suçlardan ari olma şartına 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamı suçlar ile örgütlü suçlar da dahil edilmiştir.

c.     Yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin sahip olmaları gereken niteliklere Mesleğin şeref ve haysiyetine uymayan durumlar ibaresi eklenmiştir.

8-   Yaş Haddine (65-Yaş) bağlı olarak 3-yıl süre ile verilen Yetki Belgelerinin süresi yine yaş haddine bağlı olarak 2-yıl olacak şekilde belirlenmiştir. İki belge arasında disiplin cezası almamış YGM’lerin belge süresi ilkinde 3 yıl; ikincisinde ise 4 yıla kadar verilebileceği hüküm altına alınmıştır.

9-   Yetki belgesi almak için müracaat eden YGM hakkında soruşturma varsa veya devam ediyorsa; söz konusu soruşturma neticelenmeden Yetki belgesi verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

10-                 Yetki belgelerinin elektronik ortamda düzenleneceği ve gümrük müşavirinin kayıtlı bulunduğu Bölge Müdürlüğüne ve başvuru sahibine yine elektronik ortamda gönderileceği hükme bağlanmıştır.

11-                 Yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin erişim kodunun kullanımından sorumlu olduğu; erişim kodunu başkasına kullandırdığı anlaşılan yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin yetki belgesinin süresiz olarak geri alınacağı hüküm altına alınmakla birlikte; YGM’nin yanında çalışan YGM yardımcılarının “başkası” ifadesine dahil olup, olmadığı veya YGM Çalışanlarına antrepolarda yapacakları iş ve işlemlerle ilgili ayrı bir erişim kodu verilip verilmeyeceği hususuna dair bir düzenleme bulunmaması dolayısıyla açıklığa kavuşturulmadığı müddetçe ciddi mağduriyetlerin yaşanmasına sebebiyet verecek bir düzenleme  olduğu mütalaa edilmektedir.

12-                 Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri yanında çalışılan sürelerin staj süresine dahil edilip, edilmemesiyle ilgili olarak sadece Gümrük Müşavir Yardımcılarının kanunun ilgili maddesinde belirtilen diğer şartları taşıması halinde staj süresinden sayılacağı; buna mukabil Gümrük Müşavir Yardımcısı adayı olan Stajyerlerin YGM yanında çalıştırılması işlemine bu yönetmelikle son verildiğinden mütevellit Stajyerlerin staj süresinin YGM yanında işlemeyeceği dolaylı olarak hükme bağlanmıştır (geçici madde hariç).

13-                 YGM’ler hakkında Kanunun geçici 6 ncı maddesi hükümlerinin uygulanması şartlarından birini teşkil eden husus tespit işlemleriyle sınırlıyken; YGM’ce yapılan tüm işlemleri kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

14-                 Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri olabilme şartlarından birinin kaybedilmesi, tespit işlemleri ile ilgili olarak Bakanlıkça belirlenen asgari ücret tarifesinin altında hizmet verilmesi, görevin bağımsızlık, tarafsızlık ve dürüstlükle yapılmaması veya kusurlu olarak yapılması ya da Kanunda yer alan mesleğin genel prensiplerine aykırı harekette bulunulması veya dolaylı temsil suretiyle faaliyet gösteren gümrük müşavirleriyle ya da tespit işlemini yaptıran yükümlü ile doğrudan veya dolaylı iş ilişkisi içinde olunması halinde yetki belgesinin alınacağı ve 5 (BEŞ) yıl süre ile yetki belgesi verilmeyeceği hükmü süresiz olarak değiştirilmiştir. Dolayısıyla yetki belgesini sayılan sebeplerle kaybeden bir YGM nin; yeniden YGM olabilme şansı ortadan kaldırılmıştır.

15-                 Maddi hatadan dolayı asgari ücretin altında fatura kesilen durumların uyarılmasına rağmen faturalarını düzeltmek suretiyle asgari ücret limitlerine ulaştırmayan veya benzer hataları tekrarlayan YGM’lerins altı (6) ay geri alınan yetki belgeleri, yapılan düzenleme ile on iki (12) ay süreyle geri alınacak şekilde değiştirilmiştir.

16-                 Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek olması özellikle sistemin içerisinde çalışmakta olan stajyerleri mağdur edeceği mütalaa edilmektedir. 

III. Düzenlemenin Olumlu Ve Olumsuz Yönleri:

Düzenlemelerin hem olumlu hem de olumsuz yönlerinin olduğu kuşkusuzdur. Söz konusu “olumlu/olumsuz”    kategorik ayrımın, YGM mesleğinin içerisinden tutulan projeksiyona göre yapıldığını; bu nedenle sahayı yansıtması açısından gerçekçi olmakla birlikte; meslek erbabı olunması bakımından ise sübjektif olabileceği göz ardı edilmemelidir. Bu münasebetle “kanaat” şerhi özellikle derç edilmiştir…

a-    Kanaatimize Göre Yönetmelik Değişikliğinin Olumlu Yönleri        :  

Gümrük Müşavir Yardımcılarının sınavda başarılı olma kriterinin altmıştan, Yetmiş puana yükseltilmesi mesleki kalite çıtasını da yükselteceği kuşkusuzdur. Firmalardan bilgi ve belge istenmesi hususunun mevzuatla tahkim edilmesi, sanal ikamet ve karne taşıma sorununun bertaraf edilmesi, yetki Belgelerinin elektronik ortamda düzenlenmesi, Asgari ücret tarifesinin altında iş ve işlem yapan YGM’lerin yetki belgelerinin süresiz olarak geri alınması, iş bu yönetmelik değişikliğinin hanesine artı olarak kaydedileceği düşünülmektedir.

b-   Kanaatimize Göre Yönetmelik Değişikliğinin Olumsuz Yönleri        :

Geçici maddedeki 1-yıllık staj süresi için ön görülen süre hariç olmak üzere Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerinin yanlarında “Stajyer” çalıştıramayacak olması ve buna bağlı olarak YGM yanında çalışılan günlerin stajyerlik süresinden sayılmayacak olması, erişim kodunu başkasına kullandırdığı anlaşılan yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin yetki belgesinin süresiz olarak geri alınacağı hükmünün, erişim kodu ile antrepoda iş ve işlem yapan gümrük müşavir yardımcısını kapsadığına veya söz konusu işlemleri yapmak üzere YGM yardımcısına ayrı bir erişim kodu verilmesine dair bir hükmün düzenlemede yer almaması,  yönetmelik hükümlerinin özellikle stajyerler açısından kazanılmış  hakları ve öngörülebilirlik ilkesini zedeleyecek mahiyette olması iş bu yönetmelik değişikliğinin hanesine eksi olarak kaydedileceği değerlendirilmektedir.

 

III. Son Söz Olarak,

Yapılan değişikliklerin muhteviyatına bakıldığında, bakanlığa intikal eden teftiş, denetim inceleme ve soruşturma raporlarının bir tezahürü olduğu mütalaa edilmekle birlikte; özellikle Corona virüs pandemisi sebebiyle işten çıkarma yasağının uygulanmakta olduğu şu müstesna günlerde hali hazırda sistemin içerisinde çalışan “Stajyerlerin” mağdur edilmemesi ziyadesiyle önemli olduğu mütalaa edilmektedir. Söz konusu özel durumun istihdam verilerine negatif yansıması şöyle dursun; içerisinden geçtiğimiz zor günlerin ayrılıkçı yaklaşımlarla değil; paylaşımcı yaklaşımlarla aşılacağını düşünerek masumların aşına, işine ve göz aşına sebebiyet verecek değişikliklerin bir kez daha gözden geçirilmesinin en azından makul bir süre için ertelenmesinin Gümrük Yönetmeliğinin 31.maddesindeki Mücbir sebep ve beklenmeyen haller  kapsamında değerlendirilmese bile; “insani” gerekçelerle değerlendirilmesinin muvafık olacağı muhakkaktır. İç acılarının toplamı, dış acılarının toplamına denk gelmeyen geometrik şekillere insan denildiği gerçeği yadsınmamalıdır…

 

KAYNAKÇA:

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/08/20200811-6.htm

Haki DEMİRTAŞ

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

11.08.2020 - SARIYER

Son Yüklenen Diğer Haberler