"Bir Devlet ki! Gümrük işlerini, vergilerini, ülkenin ve milletin ihtiyaçlarına göre düzenlemekten alı konulmuştur. Böyle bir devlete elbette bağımsız devlet denemez."

Referans Fiyat Destanı

Tarih: 20.09.2022 09:08:00 - Görüntülenme: 261

 

REFERANS FİYAT DESTANI

 

Eylül ayında ilk dereceli okullar açıldı. Tüm öğrencilerimize-öğretmen ve velilerimize başarılar diliyorum. Arkadaşım, bir okul anısını paylaşmıştı. Değişik bir olay sizlere aktarayım. Sınıfta öğretmen her ders sözlü yapıyor, konu ile ilgili bir soru soruyor, istekli ve soruyu bilen öğrencilerin parmak kaldırmasını istiyor sonra da doğal olarak eğitimin gereği parmak kaldırmayan öğrencilere yoğunlaşıyor. Derse yoğunlaşamayan parmak kaldırmayan öğrenciler bir hafta sonra tüm sınıfın tamamı üzerinde baskı kurup sınıfın tamamını yani tüm öğrencilerin parmak kaldırmasını cebren sağlıyorlar. Öğretmen şok oluyor. Soru sonrası sınıfın tamamı parmak kaldırmış. Bakın diyor bilmeyenler parmak kaldırmasın. Nafile… Herkes parmak kaldırıyor! Referans fiyat uygulamasında buna benziyor herkes parmak kaldırıyor kimin neyi bildiği meçhul. 

Ticaret Bakanlığı, Uluslararası anlaşmalardan (DTÖ eki GATT 1994 Mal Ticareti Anlaşması-aşağıda detaylandırdım) aldığı yetki gereği yerli üreticiyi korumak, vergi gelirinden kayıp yaşamamak için referans fiyat uyguluyor, Hazine ve Maliye Bakanlığı belgeye dayanmayan bir unsur ile KDV matrahının yükseltilmesi nedeniyle yükümlünün Maliyeden alacaklı olmasını istemiyor, yükümlü de ödemediği bir unsurun gümrük kıymetine dahil edilerek fazla vergi ödemek istemiyor.

Olayımız İthalatta Gözetim ve Uygulaması Hakkında Karar 2004/7304 (29.05.2004/25476 RG) ve Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2012/3 sayılı Genelge ile başlıyor. Genelgeden önce referans fiyat yurt dışı diğer gidere ilave sadece beyannamenin tescilinden önce yapılabiliyordu bu esnada yapılmamış ise gözetim belgesi isteniyor, gözetim belgesi alınmadığında Kaçakçılık Kanuna göre işlem yapılıyor. Bakanlık yayınladığı genelge ile yurt dışı diğer gideri tescil sonrasında da yapılmasına izin verdi. 

Yükümlünün referans fiyat ile vergi miktarını yükseltmesi, taahhütname vermesine ilişkin dava sonucunda Yargı Kararı:

İthalatçıların fiili satış bedelinden yüksek bir bedel beyan etmeye zorlandığı, beyanda bulunurken ihtirazi kayıt koymama koşulunun aranmasının Anayasanın 36 ve 125. maddelerine aykırı olduğu iddiasıyla iptali istenilmektedir. Danıştay Kararları….

-        Sonuç; 2012/3 sayılı genelgede 2016/18 sayılı genelge ile değişiklik. (Aşağıdaki gibi)

''Kıymet artırıma karşı dava açtığı tespit edilen yükümlüler, tekrar aynı uygulanamadan faydalanamayacağı'' hükmü kapsamında firma isimleri bildirilerek, bu firmaların herhangi bir dava açıp açmadığının Bölge Müdürlükleri nezdinde araştırılarak bilgi verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Bahsi geçen Genelge kapsamında dava açan firmaların takibi BİLGE sistemi üzerinden yapılmaktadır.

Yargı nezdinde Yükümlünün hukuki mücadelesi sonucunda:

-        2012/3 sayılı genelgede 2018/3 sayılı genelge ile değişiklik.

-        2018/10 sayılı Genelge; 2012/3 Genelgenin Kaldırılması)

-        2019/1 sayılı Genelge; (2018/10 sayılı genelgenin kaldırılması) Sonuç:

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E:2020/1 K:2020/1 Karar.

YARGI KARARI: Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeye dayanılarak ithal edilen eşyaya ilişkin gözetim önlemleri nedeniyle fazladan ödenen vergilerin Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında iadesi talebinin reddine vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı yönünde aykırılığın giderilmesine, 19/02/2020 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.

-        28.07.2021/31551 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 211 maddesinde yapılan değişikle; yükümlünün KDV dolayısıyla ödediği geri verme kaldırma müracaatları; Sonuç: (Gümrük Kanunu’nda değişiklik)

Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.

-        2021/13 sayılı Genelge ile 2019/1 sayılı genelgede değişiklik

Gümrük Yönetmeliğinin 181 inci maddesi ve 2016/9 sayılı Genelge ‘de belirtilen usullere devam edilmesi…

Yurt dışı matraha ilave edilmemesi ve Gözetim belgesi ibraz edilmemesi halinde; serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan tespitlere yönelik işlemlere ilişkin Gümrük Kanununun 235 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendi "eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir." hükmünü amirdir.

Yükümlü önce işlemin iptali için yargıya başvuruyor. İşlem çok olduğu için dava Danıştayda Dava Kurul Kararında Karara bağlanıyor. Bir taraftan da geri verme kaldırma müracaatında bulunarak çözüm arıyor. Yükümlünün kendi beyanı ile sonuçlanıyor.

Konu aynen dediğim gibi bilen bilmeyen herkes parmak kaldırıyor ve maalesef herkes haklı. Nasreddin Hocanın meşhur fıkrası gibi.  İki komşu kavga ediyor. Hoca ikisi ne de hak veriyor. Hanımı nasıl böyle olur deyince sende haklısın hanım dedi gibi. Herkesin haklı olduğu bir konu.  Sonuç; en çok haklı sıralaması, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Yükümlü, Ticaret Bakanlığı. Süreç içinde maalesef Dolaylı Temsilci de mağduriyet yaşıyor.

KDV Kanunun 40/4 fıkrasında; “4. İthalatta alınan Katma Değer Vergisi, gümrük giriş beyannamesindeki beyan üzerine, gümrük giriş beyannamesi verilmeyen haller ve motorlu kara taşıtları ile Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan yük ve yolcu taşımaları ile transit taşımalara ait Katma Değer Vergisi mükelleflerin yapacakları özel beyan üzerine, tarholunur. Bu fıkra hükmüne göre tarhiyata esas alınacak beyannamelerde, vergi matrahının unsurları ile vergi oranının açıkça gösterilmesi gereklidir.”

Referans fiyat uygulaması;

·        Referans fiyatın Gümrük Kanunu’nda Eşyanın Satış Bedeli ile ilişkilendirilmesi yetersiz hatta anlamsız kalmakta, Yargıya Gümrük Kanunda dayanarak olarak referans fiyat uygulaması hükmü içeren maddeyi ve hükmü net olarak sunamaması Ticaret Bakanlığının savunmasını yargı nezdinde etkisiz kıldığı yargı kararlarından anlaşılmaktadır. Ticaret Bakanlığı doğal olarak İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti olarak olaya odaklanmaktadır.

 

Oysaki; Gümrük Kanunu’nda EŞYANIN GÜMRÜK KIYMETİ (Md. 23) ve İTHAL EŞYASININ GÜMRÜK KIYMETİ (Md.24) farklı olarak iki ayrı tanımlanmıştır.

Eşyanın Gümrük Kıymeti; GATT 94'ün VI. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşma (Anti Damping Önlemleri Prosedürü) ile aynı zamanda GATT Korunma Anlaşmasının uygulanmasını içerir. GATT VII madde sadece anti-damping ve sübvansiyon amaçlı olmasına rağmen korunma önlemi GATT anlaşmasının XIX maddenin verdiği yetki ile EMY, İGV, Gözetim, Tarife Kontenjanı, REFERANS FİYAT ve/veya olarak uygulanabilmektedir. 

 

 

Referans Fiyat; Eşyanın Gümrük Kıymeti kapsamında TARİFE DIŞI DÜZENLEME olarak uygulanan bir Ticareti Savunma Politikası Önlemidir. (TPSA)

 

·        Resmî Gazete ‘de Referans Fiyat tebliğinin uygulanması Resmî Gazete ’de yayımlanmayan Genelge ile tahakkuk işlemi yapılması parasal vergi yükü Anayasaya da aykırı olduğundan Yargı mercilerinde genelge Bakanlığın savunmasını olumsuz etkilemektedir.

 

·        Bana göre “Referans Fiyat”ın Gümrük Kanunu’nda yeri 15 inci maddenin 15/3-g ve 15/6 maddesidir. Başka bir deyişle “Referans Fiyat Tabloları” Gümrük Tarifesinin (Tarife Cetvelinin kıymet bazlı/spesifik matrah gibi) bir parçasıdır.

·        Referans fiyat ithalat vergisinin konusu olmayıp, gümrük vergisi için uygulanmalıdır. Sorun ve çözüm bu ayrımda yatmaktadır.

Taahütname istenilmesi, ihtirazi kayıt ile beyan, Maliye Bakanlığı’ndan iade ve nihayetinde geri verme kaldırma süreçleri yaşandı. Bakanlıklar, Yargı, Yükümlü, Dolaylı Temsilci 10 yıldır haklılık mücadelesi destana dönüşmüş durumda!

İthalatta Vergi Sistemi Matruşka ’ya benzetiyorum. İç içe geçmiş zincirleme vergiler…

ÇÖZÜM: Referans fiyat sadece Gümrük vergisi matrahına ilave edilmelidir. KDV matrahına ise Gümrük Vergisine dahil edilmeden hesaplanan Gümrük vergisi ilave edilmelidir. Başka bir deyişle BİLGE iki tane Gümrük Vergisi hesaplayacak. Referans kıymetli Gümrük Vergisi (GV1) ve Referans Kıymetsiz Gümrük Vergisi (GV2) Yükümlü, Referans Fiyatlı Gümrük Vergisini ödeyecek ama KDV matrahına Referans Kıymetsiz Gümrük Vergisi (GV2) ilave edilecek. İşte bu kadar, kendi düşen ağlamaz mantığından daha basit. Ayrıca, KDV matrahına ilave edilmeyeceği yönünde Kanunda düzenleme yapılması gerekmektedir.

Son olarak; konunun yargıda tıkanmasının en önemli sebebi ise kanaatimce; yargı kararlarından da anlaşıldığı üzere (diğer vergiler ihtilaf konuları içinde) kanun metinleridir. Zira hukuk/yargı, bürokrasiden daha katı olarak hukuki metnini daraltamaz, genişletemez. Eli kolu bağlı olduğundan Yürütme organı gibi herhangi bir açıklama duyurusu yayınlayamaz. Gerekçe sadece Yargı Kararında yer alır. Resmî Gazete ‘de yayınlanmış yasal metinler ve ikincil düzenlemeler, olduğu gibi sadece bu çerçevede yorumlar…

1 Ekim’de başlayacak 2022/2023 Yasama Yılı hayırlı olsun. Yeni Yasama döneminde Kanun metinlerin herkesin anlayacağı biçimde açık ve yorumlanmadan anlaşılması, basit olması dileğiyle…  

Recai HERGÜN

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Son Yüklenen Diğer Haberler